AGENCY LÀ MỘT HUYỀN THOẠI

AGENCY LÀ MỘT HUYỀN THOẠI, NGHĨA LÀ NHỮNG ĐIỀU MỌI NGƯỜI KỂ VỀ NÓ THƯỜNG BỊ PHÓNG ĐẠI LÊN RẤT NHIỀU LẦN.

*Trong bài có nhiều thuật ngữ/từ lóng bằng tiếng Anh, mong các bạn không cảm thấy khó chịu. Bài viết thể hiện góc nhìn riêng của người viết, không khẳng định rằng dưới đây là chân lý hoặc sự thật.

Chúng tôi đã có nhiều năm kinh nghiệm làm trong ngành quảng cáo, kể cả làm trong agency lẫn làm cho agency. Sau ngần ấy năm, chúng tôi nhận định rằng agency đang được đánh giá quá cao hoặc bị đánh giá quá thấp.

Agency là tên gọi chung dành cho những công ty/tổ chức cung cấp một dịch vụ cụ thể, thường là trung gian giữa hai hoặc nhiều bên khác nhau.

Chẳng hạn Advertising Agency là công ty chuyên cung cấp dịch vụ cho ngành quảng cáo, thường là trung gian giữa nhãn hàng và các studio. Bài viết này tập trung chủ yếu vào Advertising Agency, gọi tắt là agency theo cách mọi người thường gọi.

Nghĩa là các agency có thể làm hầu như tất cả mọi thứ liên quan đến quảng cáo, bằng cách tập hợp nguồn lực của nhiều bên: từ thu thập số liệu từ thị trường, xây dựng hình ảnh thương hiệu, đề ra chiến lược tiếp thị, cho đến hiện thực hóa chiến lược đó bằng nhiều cách khác nhau (từ làm video, website, treo quảng cáo đến mở chiến dịch, tổ chức sự kiện...).

Thông thường quá trình truyền thông/tiếp thị phức tạp trên được hoàn thiện bởi sự kết hợp của nhiều agency khác nhau và kết hợp cùng phòng marketing của công ty khách hàng (client). Dạo gần đây thuật ngữ agency thường chủ yếu chỉ những công ty về digital marketing - truyền thông trên các phương tiện kỹ thuật số (website, công cụ tìm kiếm, mạng xã hội, báo điện tử…).

Thế là hết phần giải thích thuật ngữ, sau đây là phần đấm nhau.

Có thể nói agency là “cú lừa ngọt ngào” thời tuổi trẻ, khi mà những giá trị nó nổi tiếng lại là những thứ nó nghèo nàn nhất. Điều này hoàn toàn hợp lý và không có gì bất ngờ, ít nhất những người làm quảng cáo phải giỏi quảng cáo đã chứ, đúng không?

Sau đây là một vài “giá trị cốt lõi” của agency, cũng là những huyền thoại (myth) nổi tiếng nhất.

1. Công việc hào nhoáng, sang chảnh

Khi bạn ứng tuyển thành công vào agency, mọi người ở đây thường cư xử như thể bạn phải rất rất may mắn mới được làm việc cùng với họ. Các tiền bối (senior) thường có sở thích khiến bạn cảm thấy như phải rất may mắn mới được vào làm ở “công ty lớn” này, chứ không phải vì những nỗ lực của bạn.

Nhưng chính những senior ấy, bản thân họ cũng biết rõ rằng vẻ hào nhoáng sang chảnh của agency chỉ là lớp vỏ bọc bên ngoài.

Sự hào nhoáng của agency tồn tại ở khắp mọi ngóc ngách của công việc. Từ những cuộc họp brainstorm từ ngữ bay bổng, những buổi thuyết trình chuyên nghiệp, cho đến những bữa ăn trưa tốn kém, hay các chuyến team building xa xôi.

Từ văn phòng hiện đại, xịn xò, thân thiện cho đến công việc truyền thông cho những đối tác lớn quy mô khu vực như Vin Group, Coca-cola, Pepsi, Unilever…

Từ tên công ty, cho đến chức danh mà bạn có thể ghi vào khi nhảy sang công việc mới. Tất cả mọi thứ đều hào nhoáng và sang chảnh.

Nhưng chỉ sau khi đã cùng agency chinh chiến một vài năm, bạn mới nhận rằng:

  • Công ty lớn chưa chắc lương thưởng lúc nào cũng tương xứng. Trừ những senior giỏi, phần còn lại thường đến, bị bào, rồi đi. Chức danh ghi vào CV rốt cuộc cũng chỉ để nhảy việc, chứ không phải để thăng tiến.
  • Khách hàng càng lớn càng khó chiều và mệt mỏi, tiền cũng chẳng hơn khách hàng nhỏ là bao.
  • Họp hành bay bổng, idea xịn sò rốt cuộc cũng phá sản sau khi trải qua các vòng.
  • Ăn mặc, ăn uống sang chảnh nhưng sau nhiều năm đi làm vẫn thuộc nhóm vỗ đùi khoái chí khi đọc được những bài kiểu “Tôi 30 tuổi nhưng tất cả những gì mình có là tủ quần áo” của CafeF.

Thật ra những điều này mọi người vẫn luôn biết đấy, chỉ là môi trường có một mê lực kỳ lạ, mà chẳng ai chịu thoát ra. “Vì tao hèn”, một anh senior cho biết khi được hỏi vì sao anh vẫn theo cái nghề này.

2. Môi trường làm việc thân thiện, vừa làm vừa chơi

Các agency thường thiết kế văn phòng theo kiểu thoải mái như ở nhà, mục đích là để nhân viên ở lại công ty thay vì về nhà :D

Tuy mang tiếng “vừa làm vừa chơi” nhưng những người làm agency toàn làm chẳng thấy chơi đâu. Họ nghĩ về công việc ngay cả trong lúc ăn, ngủ (nếu có đi ăn và có ngủ), lúc đi chơi hay lúc về nhà.

Đặc thù của agency là gấp. Là “anh cần gấp”, “chị cần gấp”, “cái này gấp, xong cái này thì cái kia cũng gấp”, “em gửi gấp cho bên chị nhé”. Nên mỗi khi gấp là lại sấp.

Các chiến dịch truyền thông quảng cáo lớn cũng thường tập trung vào dịp lễ lớn, nên thay vì chơi, mọi người phải túc trực ở nhà để xem xét số liệu, chuẩn bị các phương án dự phòng. Những việc kiểu không biết có phải làm hay không, nhưng lúc nào cũng chuẩn bị tinh thần là sẽ làm.

Vì thế, mặc dù vừa làm vừa chơi, tinh thần của người làm agency lúc nào cũng căng như dây đàn. Nếu mỗi giờ nhân viên agency nghĩ về công việc được tính là một giờ làm việc, thì lương của họ ắt hẳn phải thuộc nhóm thấp nhất trong nhóm ngành dịch vụ.

Và nếu gọi môi trường agency là “thân thiện”, thì không biết như thế nào mới là độc hại. Bản thân agency vẫn thường bất đồng quan điểm với khách hàng và phía vendor/production house (nơi cung ứng và sản xuất dịch vụ). Bên trong agency, các thành viên cũng thường “đấm nhau” bôm bốp.

Vì đặc thù của ngành này là sáng tạo nên thường có bất đồng, nhưng làm gì có ai định nghĩa được như thế nào là sáng tạo?

3. Sáng tạo. Sáng tạo?

Mọi người vẫn thường đùa với nhau rằng đi làm ở agency là “bán máu” và hư hết người. Nhất là khi bạn muốn tìm nơi để thỏa sức sáng tạo.

Mặc dù chúng ta chưa thể định nghĩa rõ như thế nào là sáng tạo, nhưng chắc chắn định nghĩa của nó không phải là: bạn nghĩ ra một ý tưởng, hoàn thiện nó rồi gửi cho sếp. Sếp duyệt và kêu bạn sửa một chút rồi gửi cho sếp của sếp. Sếp của sếp duyệt rồi kêu bạn sửa một chút rồi gửi cho khách hàng. Khách hàng không duyệt và kêu bạn làm theo ý tưởng của họ.

Chắc chắn sáng tạo không phải là đưa ra ý tưởng rồi chấp nhận nhìn nó biến dạng thành một thứ gì đó trông không giống ý tưởng của mình.

Và chắc chắn sáng tạo không phải là chấp nhận thỏa hiệp và làm theo BẤT CỨ điều gì mọi người yêu cầu và không còn quan tâm đến cái tôi cá nhân nữa.

Nhưng đó có vẻ là định nghĩa của agency về sáng tạo.

Rất ít khách hàng sẵn sàng đánh cược với rủi ro và rất ít senior đủ cứng để bảo vệ sản phẩm của team. Do đó, hầu hết sản phẩm quảng cáo ngày nay đều chạy theo cùng motif, đuổi theo cùng một trend và an toàn đến nhàm chán. Mọi người đều biết điều này và than thở về nó. Nhưng cũng chỉ than thở thôi.

Những sản phẩm tâm đắc được các agency show ra thường hiếm hoi, hiếm đến vô lý so với số job (công việc) họ nhận trong 1 năm. Số còn lại họ thường giấu đi chẳng dám nhìn, thường nằm trong nhóm làm cho xong nghĩa vụ với khách hàng.

Nhìn chung những người làm agency đều nhận thức rõ những điều được và mất ở trong ngành. Ngoài số nhảy việc liên tục 6 tháng 1 lần, những người trụ lại trong ngành thường rất giỏi, bản lĩnh và kiếm được nhiều tiền.

Agency cũng khắc nghiệt vì bạn phải học liên tục, thích ứng liên tục và dường như không dừng lại. Nghĩa là bạn học được rất nhiều từ những người giỏi, các case khó và nhiều bài toán thị trường khác nhau. Có thể nói agency là môi trường lý tưởng để khám phá và phát triển bản thân. Theo hướng nào lại tùy thuộc vào từng cá nhân.

Tuy nhiên văn hóa agency cũng tồn tại một số điểm toxic (độc hại) mà mọi người đều thấy: xem bản thân thông minh hơn khách hàng, chênh lệch quyền lực giữa senior và junior, những người sáng tạo thường tự cho mình quyền hành xử như con nít và thiếu chuyên nghiệp.

Trên mạng xã hội dạo gần đây có một vài trang đăng joke về những chức danh trong agency cũng như mối quan hệ giữa agency và các bên. Đôi lúc mọi người cảm thấy hơi “lố” và drama quá mức so với thực tế.

Nhưng dù sao đây cũng là những trò đùa đến nơi đến chốn và nó sẽ vui khi tất cả mọi người đều xem nó là đùa.

Agency vốn luôn dự trù trước những trường hợp như khách đổi brief bất ngờ hoặc thôi không chạy dự án nữa, hoặc kế toán công ty khách bỗng dưng nhà có ai bị ốm. Client cũng rất ngại phải đề cập những chuyện tương tự, nhưng vì đặc thù quy trình làm việc của công ty nên cũng không khác đi được.

Dù sao đi chăng nữa, agency vẫn là một phần dường như không thể thiếu trong việc phát triển thương hiệu và mở rộng thị trường cho client. Mọi người vẫn cười và vẫn chấp nhận những rủi ro trên để làm việc cùng nhau.

Ít nhất bên ngoài là vậy.